ΗΛΙΘΙΟΣ - ΗΜΕΡΑ (ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ )

Ηλίθιος είναι αυτός που τον χαρακτηρίζει η έλλειψη εξυπνάδας, ο ανόητος, αλλά ηλίθιο είναι και αυτό που προέρχεται από κάποιον που μπορεί να χαρακτηριστεί έτσι. Επίσης ηλίθιος αποκαλείται στην ψυχιατρική ο ασθενής που το διακρίνει μειωμένη διανοητική ικανότητα.

Η λέξη απαντάται στα πρώιμα ελληνικά κείμενα (6 ^ος π.Χ. αιώνας) και έχει αρχική σημασία μάταιος, άσκοπος, ανωφελής. Αργότερα αποκτά επί προσώπων τη σημασία του αναίσθητου, του ανόητου, του μωρού. Πιστεύεται πως προέρχεται από το αρχαίο επίθετο ἠλεός (πεπλανημένος, άφρων, μωρός). Ο Μπαμπινιώτης εικάζει σχέση με το θέμα της λέξης αλήτης (από το ρήμα ἀλῶμαι, δηλαδή περιπλανώμαι).

Η λέξη ηλίθιος συγγενεύει με τις λέξεις ηλιθιότητα, ηλιθιώδης, πανηλίθιος, το επίρρημα ηλιθιωδώς.  Χαρακτηριστική είναι η χρήση στις φράσεις «το άκρον άωτον της ηλιθιότητας» και«μνημειώδης ηλιθιότητα» (ειρωνικά). 

========================================

Η ημέρα (ή απλούστερα μέρα) είναι ο χρόνος που χρειάζεται η Γη για να περιστραφεί γύρω από τον εαυτό της, κάτι παραπάνω από 24 ώρες. Ακόμα δηλώνει το διάστημα που μας φωτίζει ο Ήλιος, το αντίθετο της νύχτας.

Ετυμολογείται από την Ινδοευρωπαϊκή ρίζα  * amer- ή *amor=ημέρα, που συνδέεται με το Αρμενικό awr.
Στον Όμηρο απαντάται η γνωστή φράση νόστιμον ἦμαρ (δηλαδή η γλυκιά ημέρα της επιστρ ο φής), όπου νόστος = επιστροφή και ἦ μαρ (τοῦ ἤματος) = η ημέρα- δωρικός τύπος ἆμαρ, τοῦ ἄματος, με ψιλή, σε αντίθεση με τον ιωνικό – αττικό τύπο που δασύνεται. Σημειώνουμε ότι η έκφραση αυτή μας έδωσε και τη λέξη νόστιμος με την σημερινή σημασία.
Εκτός από το ἦμα, στον Όμηρο (Οδύσσεια ξ, 93) βρίσκουμε επίσης τη λέξη ημέρα, με τη σύγχρονη σημασία «ὅσσαι γὰρ νύκτες τε καὶ ἡμέραι ἐκ Διός εἰσιν» (Τὶκάθε μέρα καὶνυχτιὰποὺμᾶς χαρίζει ὁ Δίας- μετάφραση Ἀργύρη Ἐφταλιώτη).
Αξιοσημείωτο είναι πως στην Αγγλική οι σχετικές παράγωγες και σύνθετες λέξεις προέρχονται από την λέξη day. Υπάρχουν όμως και ελληνογενείς λέξεις, όπως ephemera που αρχικά είχε ιατρική σημασία (πυρετός μιας ημέρας, 14^ος αιώνας), αλλά αργότερα επεκτάθηκε και στα πλάσματα της μιας ημέρας (άνθη και πεταλούδες, 17^ος αιώνας).
Στη νέα ελληνική συναντάμε πλήθος σύνθετα και παράγωγα ημερομίσθιο, ημερόβιος, ημεροδείκτης, μεροκάματο, μεροδούλι, ημεραλωπία (αρρώστια), ημερονύκτιο, μερόνυκτο, ημεροσκόπος, ημερολόγιο και ημερολογιακός, ημερομηνία, το τοπωνύμιο Ημεροβίγλι και άλλα.

Ακόμη, πολλές είναι οι σχετικές με τη μέρα εκφράσεις: κι αύριο μέρα είναι, κάνω τη νύχτα μέρα, καλή σου μέρα, καλημέρα, βλέπω το φως της μέρας, η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται, χρονιάρες μέρες, αυγά ημέρας, έργα και ημέρες, μέρα μεσημέρι και πολλές ακόμα. 

ασπρη λέξη

ΔΗΜΗΤΡΑ ( ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ)

Η Δήμητρα, κόρη του Κρόνου και της Ρέας, αδελφή του Δία, της Ήραςκαι άλλων  θεών του Ολύμπου, ήταν θεά της γεωργίας και του αγροτικού βίου, των καλλιεργειών. Σύμβολό της ήταν το στάχυ.

Παλαιότερα ετυμολογούσαν τη λέξη ως παλιότερο τύπο του  «γη+μήτηρ» (Λίντελ Σκοτ), όπου  το δα αποτελεί δωρικό τύπο του γη, η άποψη όμως αυτή παρουσιάζει αρκετά προβλήματα γλωσσολογικά και φωνολογικά.  Αν η ερμηνεία αυτή είναι σωστή, τότε εξηγείται καλύτερα η καταγωγή της θεάς Δήμητρας από τη λατρεία μιας χθόνιας θηλυκής θεότητας, μιας Μητέρας-Γης. Αυτή η εκδοχή ενισχύεται από τις πινακίδες της Γραμμικής Β΄με τον τύπο e-ne-si-da-o-ne που σημαίνει αυτόν που σείει τη γη (δηλαδή ο Ποσειδώνας).

ΓΙΑΤΙ ΛΕΜΕ “Σ’αγαπάει η πεθερά σου” - “Σε τρώει η μύτη σου, ξύλο θα φας”

 
Ο Νικόλας Πολίτης δίνει την εξήγηση στην έκφραση αυτή. Λέει πως πριν παντρέψουν το κορίτσι τους , οι πεθερες , είναι ευγενικές και αγαπούν το μέλλοντα γαμπρό τους . Ο γαμπρός θα κάτσει στο καλύτερο μέρος του τραπεζιού , ο γαμπρός θα πάρει την καλύτερη .Ο γαμπρός παντα βρίσκεται στην πρώτη και καλύτερη γραμμή για την πεθερά .Τον προσέχει πολύ και δεν αρχίζουν ποτέ να φάνε , αν δεν έρθει ο γαμπρός. Τον περιμένει πάντα η πεθερά και αυτό το έχει επιβάλλει και στους άλλους.

Όταν , όμως , γίνει ο γάμος , η πεθερά δεν έχει κανένα λόγο να τον περιμένει. Δε βρίσκει, δηλαδή, ο γαμπρός τις χαρές που είχε, οταν ήταν αρραβωνιασμένος. Γι’αυτο και σ’όποιον πάει σε κάποιο σπίτι, όταν αρχίζουν να τρώνε , λένε πως «τον αγαπάει η πεθερά του»

========================================


Έκφραση παροιμιακή, που ξεκινάει από πρόληψη & δεισιδαιμονία.

Στην αρχαία Ελλάδα πίστευαν πως ο «κνησμός», η φαγούρα, δηλαδή, του σώματος, ήταν προειδοποίηση των θεών. Πίστευαν πως όταν ένας άνθρωπος αισθανόταν φαγούρα στα πόδια του, θα έφευγε σε ταξίδι. Όταν πάλι τον έτρωγε η αριστερή του παλάμη, θα έπαιρνε δώρα. Η

Γνωρίζοντας τις δελφικές επιγραφές Η έκθεση επιγραφών στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών

Τμήμα του πολυγωνικού τοίχου.

Στους Δελφούς έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα αρκετές χιλιάδες επιγραφές που χρονολογούνται από τους αρχαϊκούς μέχρι τους πρώιμους χριστιανικούς χρόνους. Οι περισσότερες έχουν χαραχθεί σε αρχιτεκτονικά μνημεία, όπως στον πολυγωνικό τοίχο, το μεγάλο ανάλημμα στο οποίο εδράστηκε ο ναός του Απόλλωνα , και τους αναλημματικούς τοίχους στις παρόδους του θεάτρου  Πολλοί είναι, επίσης, οι ανεξάρτητοι ενεπίγραφοι λίθοι, κυρίως αγαλματικές βάσεις και τμήματα μεγαλύτερων μνημείων που βρίσκονται στη θέση όπου είχαν στηθεί στην αρχαιότητα (εικ. 3) ή έχουν συγκεντρωθεί στις αποθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου, καθώς και σε συγκεκριμένα σημεία στον αρχαιολογικό χώρο . Από αυτούς τους λίθους πενήντα δύο μεταφέρθηκαν στην επιμήκη αίθουσα στο ισόγειο του Μουσείου, η οποία διαρθρώνεται σε δύο επίπεδα, ένα ευρύτερο στεγασμένο τμήμα  και έναν αύλειο χώρο, ο οποίος επιστρώθηκε με γκρι βότσαλα 
Οι επιγραφές που εκτέθηκαν επιλέχθηκαν με κριτήριο όχι μόνο τη σημασία τους ως φορέων ιστορικών και άλλων πληροφοριών αλλά κυρίως τη δυνατότητα που παρέχουν να κατανοήσει ο επισκέπτης την ποικιλία των επιγραφών. Το υλικό παρουσιάζεται στις εξής επιμέρους θεματικές ενότητες:
Α. Αναθηματικές επιγραφές, οι οποίες κατατάσσονται σε υποομάδες ανάλογα με την καταγωγή του αναθέτη, προσώπου, πόλης ή κοινού από: α) τη δυτική Ελλάδα, β) την κεντρική Ελλάδα, γ) την ανατολική Ελλάδα, καθώς και δ) τους Δελφούς.
Β. Έμμετρες επιγραφές, στις οποίες περιλαμβάνονται και δύο ύμνοι προς τον Απόλλωνα.
Γ. Επιγραφές της Αμφικτυονίας, κυρίως αφιερώματα και ψηφίσματα των αμφικτυονικών πόλεων.
Δ. Οικονομικές πράξεις, δηλαδή ετήσιοι απολογισμοί των λογαριασμών που κατέθεταν οι ναοποιοί.
Ε. Αγωνιστικές επιγραφές, κυρίως ενθυμήματα νικών που πέτυχαν πρόσωπα σε αθλητικούς και μουσικούς αγώνες.
ΣΤ. Επιτύμβιες επιγραφές προσώπων που απεβίωσαν στους Δελφούς, αν και είχαν καταγωγή από μακρινούς τόπους.