Οι Αθηναίοι προτιμούσαν τα σκεύη τους, όπως αυτή η
μελαμβαφής λεκανίδα με πώμα, να είναι λιτά, χωρίς άλλη διακόσμηση πέρα
από το στιλπνό μελανό υάλωμά τους.
Υπάρχει τίποτε πιο ταπεινό από το χώμα; Και όμως, ακόμη και τα πιο
ταπεινά πράγματα, αν κάποιος τα αξιοποιήσει σωστά, μπορούν να γίνουν όχι
μόνο πολύτιμα αλλά και προσοδοφόρα. Παρ’ ότι ο Πλάτων θεωρούσε τον πηλό
κάτι εντελώς κοινό και τετριμμένο —«των φαύλων και προχείρων»—, οι
ίδιοι οι σύγχρονοί του τον διέψευσαν. Οι αρχαίοι κεραμείς της Αθήνας
πήραν το κοινό χώμα της Αττικής στα χέρια τους και το μετέτρεψαν σε
πραγματικό χρυσάφι αφού τα αγγεία τους μονοπώλησαν τις διεθνείς αγορές
της εποχής τους. Το μετέτρεψαν επίσης σε ένα σπάνιο υλικό. Το περίφημο
μελανό υάλωμα των αττικών αγγείων, αυτό που πολλοί προσπάθησαν αλλά
κανένας δεν κατόρθωσε να μιμηθεί, είναι στην ουσία ένα νανοϋλικό με
ιδιαίτερες χημικές και μηχανικές ιδιότητες. Τέτοιες ώστε πρόσφατα
προσείλκυσε το ενδιαφέρον της NASA η οποία αναζητεί στη σύστασή του
μυστικά για να βελτιώσει τη μόνωση των διαστημοπλοίων της.
Κάποτε, γράφει ο Ηρόδοτος, ένα καράβι έφυγε φορτωμένο με εμπορεύματα
από την Ελλάδα και, αφού έφθασε ως την Ισπανία, γύρισε πίσω με «τζίρο»
χίλιες φορές την αξία του φορτίου του. Ακόμη και αν αυτός ήταν ένας
«αστικός μύθος» της αρχαιότητας, το βέβαιο είναι ότι για μεγάλο διάστημα
υπήρξε ένα εξαγωγικό προϊόν το οποίο μπορούσε να «πιάσει» υπέρογκες
τιμές φέρνοντας μεγάλα κέρδη στους εμπόρους, αλλά και στους δημιουργούς
του: τα ερυθρόμορφα αττικά αγγεία. Επί τρεις
